Bosch wasmachine storing F21 – oorzaak & oplossing
De motor kreeg stroom, maar de trommel draaide niet goed – vaak koolborstels of een vastzittend voorwerp.
In het kort
Ernst: Gemiddeld
- Betekenis
- Motorstoring – trommel draait niet
- Systeem
- Bosch · Wasmachine
- Gangbare reparatiekosten
- € 0–€ 470
- Zelf doen
- Gemiddeld
E:21, op oudere Maxx-, Logixx- en Avantixx-machines F21, is de aandrijvingsstoring van Bosch: de elektronica stuurde de motor aan, maar de toerenteller in de motor gaf geen of een onlogisch signaal terug. Veel oudere en eenvoudigere Bosch-wasmachines hebben een collectormotor met twee koolborstels die na jaren wassen opraken; dat is de meest voorkomende oorzaak. Machines met EcoSilence Drive hebben een borstelloze motor, daar wijst de code eerder op een blokkade, de motorelektronica of de motor zelf. Controleer altijd eerst of de trommel met de hand vrij draait.
Zo zie je de storing op het display
Modelseries & displayvarianten
| Modelserie | Toont | Let op |
|---|---|---|
| Maxx, Logixx, Avantixx | F21 | Oudere notatie; de storing kan na inschakelen terugkomen zolang hij in het geheugen staat. |
| Serie 2, Serie 4, Serie 6, Serie 8 | E:21 | Huidige notatie met dubbele punt op het segmentdisplay. |
| Modellen met EcoSilence Drive | E:21 | Borstelloze motor zonder koolborstels; oorzaak meestal blokkade, motorelektronica of motor. |
Veiligheid eerst · Schakel een vakman in
Haal de stekker uit het stopcontact voordat u de trommel met de hand draait of de achterwand losschroeft; op de motorstekker staat netspanning. Staat er nog water in de trommel, laat dat dan eerst via de noodafvoerslang weglopen.
- Haal eerst de stekker uit het stopcontact of zet de groep uit. Netspanning is levensgevaarlijk.
Symptomen
- E:21 of F21 in het display, het programma staat stil
- Er loopt water in, maar de trommel gaat niet draaien
- Kort gebrom of geklik achteronder, daarna stopt de machine
- Zwart koolstof op de motor of onder de wasmachine
- De storing komt af en toe, vooral bij het begin van het centrifugeren
Mogelijke oorzaken
Gesorteerd op hoe vaak de oorzaak achter deze code zit (redactionele inschatting).
- Koolborstels van de collectormotor versleten
- Bh-beugel, muntje of haarspeld klem tussen trommel en kuip
- Toerenteller in de motor defect of stekkercontact geoxideerd
- Motorsturing op de elektronicaprint
- Kabelboom naar de motor doorgeschuurd door trillingen
- Motorwikkeling of collector beschadigd
- Aandrijfriem van de poelie gelopen
Oplossen stap voor stap
Eén keer opnieuw starten
Programmaknop op Uit, stekker drie minuten eruit, daarna Spoelen/Centrifugeren kiezen. Draait de trommel gewoon, dan was het mogelijk een eenmalige hapering, bijvoorbeeld door een opgerold dekbedovertrek.
Trommel met de hand draaien
Stekker eruit, water aftappen, deur open en de trommel beide kanten op draaien. Hij hoort soepel en met een lichte, gelijkmatige weerstand te lopen. Schrapen, schuren of een harde stop wijzen op iets tussen trommel en kuip.
Gereedschap: Handschoenen, Zaklamp
Voorwerpen verwijderen
Schijn met een zaklamp door de trommelgaatjes; een uitstekende bh-beugel trekt u eruit met een punttang. Kleine spullen die in de kuip vallen, belanden vaak in de vuilvanger van de afvoerpomp achter het serviceklepje.
Gereedschap: Zaklamp, Tang
Koolborstels bekijken
Trek de machine naar voren, schroef de achterwand los; de motor zit onder de kuip. Stekker los, beide borstelhouders losdraaien en de koolborstels eruit halen. Zijn ze korter dan ongeveer 1 cm, afgebrokkeld of klemmen ze, vervang ze dan altijd als paar.
Gereedschap: Schroevendraaier, Zaklamp, Handschoenen
Motor doormeten op de stekker
Over het borstelcircuit hoort u enkele ohm te meten; geen doorgang of een verspringende waarde betekent slecht borstelcontact of een beschadigde collector. De twee contacten van de toerenteller moeten een stabiele weerstand geven.
Gereedschap: Multimeter
Proefdraaien
Achterwand terug, eerst Spoelen/Centrifugeren zonder was, daarna een kleine lading. Nieuwe borstels moeten inlopen, dus centrifugeer de eerste wasbeurten niet op het hoogste toerental.
Storing F21 resetten
- Draai de programmakeuzeknop op Uit en haal de stekker een paar minuten uit het stopcontact.
- Stekker erin, Centrifugeren of Spoelen kiezen en op Start drukken.
- Draait de trommel en blijft de code weg, start dan een normale was en let op de eerste minuten.
- Komt E:21/F21 direct terug, stop dan met proberen – sommige modellen onthouden de storing tot de service hem wist.
Waar de onderdelen zitten
- 1Deurvergrendeling
- 2Toevoerventiel
- 3Niveausensor
- 4Filter / zeef
- 5Afvoerpomp
- 6Motor
- 7Verwarmingselement
- 8Temperatuursensor
Reparatie & kosten
| Reparatie | Zelf? | Geschatte kosten |
|---|---|---|
| Vastzittend voorwerp verwijderen | Ja | € 0–€ 10 |
| Set koolborstels zelf vervangen | Ja | € 20–€ 45 |
| Kabelboom of stekker bij de motor laten repareren | Nee | € 110–€ 210 |
| Elektronicaprint laten vervangen | Nee | € 220–€ 400 |
| Motor laten vervangen | Nee | € 260–€ 470 |
Globale schatting voor Nederland; voorrijkosten verschillen per regio. Geen offerte.
Wanneer bel je een monteur?
Schakel de Bosch-service of een witgoedmonteur in als de trommel vrij draait en nieuwe koolborstels de code niet oplossen, als u een brandlucht ruikt of als E:21 verschijnt op een machine met EcoSilence Drive. Vraag bij een oudere machine eerst een prijsopgave: een nieuwe motor of print kost al snel een groot deel van een nieuwe wasmachine.
Veelgestelde vragen
Kan ik doorwassen als F21 maar af en toe komt?
Een sporadische F21 betekent meestal dat de koolborstels bijna op zijn. Elke mislukte start belast de motorsturing, dus vervang de borstels liever snel.
Hebben alle Bosch-wasmachines koolborstels?
Nee. Modellen met EcoSilence Drive hebben een borstelloze motor zonder slijtende borstels. In de productinformatie of op het bedieningspaneel ziet u welke motor uw machine heeft.
Nieuwe borstels erin en toch F21 – hoe kan dat?
Controleer of de borstels soepel in de houder glijden en de motorstekker helemaal vastklikt. Blijft de code, dan kan hij opgeslagen zijn; wissen gaat via een servicemenu dat per model verschilt.
Waar vind ik de gegevens om de juiste koolborstels te bestellen?
Noteer het E-nummer en FD-nummer van het typeplaatje in de deuropening en de gegevens op de motor zelf. De juiste borstels hangen af van het motortype, niet alleen van de modelnaam.
Bronnen
- Officiële handleidingen en supportpagina’s van Bosch (alleen feiten, eigen formulering)
- Methodologie: zo maken we codepagina's · Onze databronnen · Redactioneel beleid